Umri wa kustaafu miaka 50:Je,ni suluhisho la tatizo la ajira Tanzania?

NA SAMWELI MTUWA

TATIZO la ajira limekuwa moja ya changamoto kubwa zinazoikabili dunia kwa sasa. Tanzania nayo haiko nje ya changamoto hii, hususan kwa vijana wanaomaliza vyuo na kuingia katika soko la ajira lenye ushindani mkubwa.

Picha na Unretire.

Kila mwaka, maelfu ya vijana huingia katika soko la ajira wakiwa na elimu, maarifa na ndoto za kujenga maisha yao, lakini nafasi za ajira hazitoshelezi mahitaji.

Wakati huohuo, katika taasisi mbalimbali za Serikali na sekta binafsi, wapo watumishi wenye uzoefu mkubwa ambao wanaendelea kushikilia nafasi zao kwa muda mrefu.

Hali hii inapaswa kuifanya Tanzania kuanza kutafakari upya mfumo wake wa ajira na kustaafu, ikiwa ni sehemu ya kutafuta majibu mapya ya changamoto ya ajira.

Pendekezo la miaka 50

Serikali inaweza kuanzisha mjadala wa kitaifa kuhusu uwezekano wa kuweka miaka 50 kuwa umri wa juu wa kustaafu kwa baadhi ya nafasi za utumishi, huku mfumo ukitofautisha kati ya kustaafu kwa hiari, kustaafu kwa lazima na kuendelea kutumika kwa wataalamu wenye ujuzi adimu.

Lengo si kuwaondoa watu wenye uwezo katika mfumo wa ajira, bali ni kuunda mfumo unaoruhusu mzunguko wa ajira na kuwapa vijana nafasi ya kuingia, kujifunza, kukua na kushika majukumu.

Kwa mfano, Serikali inaweza kutafakari mfumo wa kustaafu kwa hiari kuanzia miaka 50, huku umri wa kawaida wa kustaafu ukiendelea kutegemea kada, aina ya kazi na mahitaji ya taifa.

Vijana wanahitaji nafasi

Tanzania ina vijana wengi wenye elimu na uwezo wa kufanya kazi. Changamoto kubwa ni namna ya kuwaunganisha vijana hao na fursa zinazopatikana katika uchumi.

Mtumishi mmoja anapostaafu, nafasi yake inaweza kuwa fursa kwa kijana mwingine. Kijana huyo anapata ajira, kipato, uzoefu na uwezo wa kushiriki katika kulipa kodi na kuchangia uchumi wa taifa.

Hivyo, mjadala wa umri wa kustaafu haupaswi kuangaliwa kwa mtazamo wa mafao pekee, bali pia kwa mtazamo wa mzunguko wa kizazi katika soko la ajira.

Lakini miaka 50 si dawa pekee

Hata hivyo, ni lazima tukubali ukweli kwamba kupunguza umri wa kustaafu hadi miaka 50 kunaweza kuwa na madhara ikiwa hakutafanyika kwa utafiti.

Serikali inaweza kukabiliwa na ongezeko la gharama za mafao, wakati baadhi ya wataalamu wenye uzoefu bado wana uwezo mkubwa wa kutoa mchango kwa taifa.

Kwa hiyo, hatua hii inapaswa kuanza kwa utafiti wa kitaifa wa ajira, pensheni, nguvu kazi na mahitaji ya kada mbalimbali.

Kada zinazohitaji uzoefu mkubwa-kama madaktari bingwa, wahandisi, wanasayansi, watafiti, wahadhiri na wataalamu wenye ujuzi adimu-zinaweza kuwa na utaratibu maalumu.

“Mstaafu kwa Mshauri”

Suluhisho mojawapo linaweza kuwa kuanzisha mfumo wa “Mstaafu kwa Mshauri.”

Mtaalamu anapostaafu nafasi yake ya kudumu, anaweza kuendelea kuitumikia Serikali au taasisi kama mshauri, mkufunzi au mentor kwa muda maalumu bila kuzuia nafasi ya ajira ya kijana.

Hii itasaidia taifa kupata faida mbili kwa wakati mmoja: kufungua nafasi za ajira kwa vijana na kutunza maarifa ya wazee wenye uzoefu.

Serikali isiishie kwenye kustaafu

Ni muhimu kusisitiza kwamba ajira mpya haziwezi kutengenezwa kwa kustaafisha watu pekee.

Tanzania inahitaji mkakati mpana wa kuongeza ajira kupitia uwekezaji, viwanda, kilimo cha kisasa, uchumi wa kidijitali, utalii, madini, nishati, ujenzi na sekta ya huduma.

Sekta binafsi nayo inapaswa kupewa mazingira yatakayowezesha biashara kukua na kuajiri Watanzania wengi zaidi.

Kwa upande wa elimu, vyuo na taasisi za mafunzo zinapaswa kuangalia zaidi mahitaji ya soko la ajira. Kijana anayehitimu anatakiwa kuwa na uwezo wa kuajiriwa au kujiajiri.

Tanzania inahitaji “mzunguko wa ajira”

Kinachohitajika ni mfumo ambao unaweka mzunguko mzuri wa nguvu kazi.Mtu anapoingia kazini akiwa kijana, anapaswa kupata nafasi ya kujifunza, kupanda madaraka na hatimaye kumwandaa anayekuja nyuma yake.

Hii itasaidia kuvunja mfumo ambao wakati mwingine nafasi za uongozi na ajira zinabaki kwa muda mrefu bila kutoa nafasi ya kutosha kwa kizazi kipya.

Pendekezo kwa Serikali

Serikali inaweza kuunda Tume/Mkakati wa Taifa wa Ajira na Mzunguko wa Nguvu Kazi itakayochunguza.

Toa maoni yako 0657247238