NA DIRAMAKINI
MASHIRIKA matatu yaliyowasilisha kesi ya kupinga kikatiba sheria ya utoaji mimba nchini Jamhuri ya Dominica yamekaribisha uamuzi wa hivi karibuni wa Mahakama Kuu, yakisema hatua hiyo ni mafanikio makubwa katika kulinda haki za uzazi, huku yakisisitiza kuwa bado kuna kazi kubwa ya kuhakikisha wanawake na wasichana wanapata huduma salama na halali za utoaji mimba.
Picha na Mtandao.
Katika taarifa ya pamoja, mashirika ya Women’s Choice, MiRiDom na ASPIRE yamesema uamuzi uliotolewa Julai 23,2026 umeunga mkono hoja zao za kikatiba na kubaini kuwa huduma ya utoaji mimba inapaswa kupatikana kisheria katika mazingira maalumu.
Kwa mujibu wa mashirika hayo, mazingira hayo yanajumuisha mimba zinazotokana na ubakaji au kujamiiana kwa maharimu, pale ambapo mtoto aliye tumboni ana matatizo makubwa ya kiafya, pamoja na hali ambapo utoaji wa mimba ni muhimu kwa ajili ya kulinda maisha au afya ya mjamzito.
Mashirika hayo yameuelezea uamuzi huo kuwa hatua muhimu katika mapambano ya kuhakikisha wanawake na wasichana wanapata huduma za afya ya uzazi kwa heshima, utu na bila vikwazo visivyokuwa vya lazima.
Aidha, yameishukuru timu ya wanasheria iliyowawakilisha bila malipo akiwemo Rishi Dass, Anika Gray, Sasha Sukram na Dawn Yearwood, kwa mchango wao katika kufanikisha ushindi huo wa kisheria.
Hata hivyo, mashirika hayo yameibua wasiwasi kuhusu mzigo wa ushahidi ambao wanawake na wasichana wanaweza kuhitajika kuutoa ili kuthibitisha kuwa mimba imetokana na ubakaji au kujamiiana kwa maharimu.
Mashirika hayo yamesema suala hilo linaweza kuwa kikwazo kwa waathirika kupata huduma wanazostahili, huku yakibainisha kuwa wasiwasi kama huo pia umetambuliwa na Shirika la Afya Duniani (WHO) katika Mwongozo wake wa Huduma za Utoaji Mimba wa mwaka 2022.
Mahakama Kuu imeipa Serikali ya Dominica kipindi cha miezi sita kufanya marekebisho ya kisheria na kiutawala yanayohitajika ili kutekeleza uamuzi huo.
Mashirika hayo yamekiri kuwa Serikali inaweza kukata rufaa dhidi ya uamuzi huo, lakini yamesema yataendelea na juhudi za kutetea upatikanaji wa huduma za afya ya uzazi na kuondoa vikwazo vinavyoweza kuwanyima wanawake na wasichana haki ya kupata huduma hizo.
Kesi hiyo imechukua takribani miaka minne tangu ilipoanza Machi 2022, baada ya Mwanasheria Mkuu wa Serikali kuombwa ufafanuzi kuhusu uhalali wa kikatiba wa sheria hiyo. Baada ya ombi hilo kukataliwa, madai ya kikatiba yaliwasilishwa mahakamani Aprili 2024.
Kesi hiyo ilisikilizwa Oktoba 2025 baada ya kucheleweshwa mara kadhaa, kabla ya Mahakama Kuu kutoa uamuzi wake Julai 2026.
Katika taarifa yao, mashirika hayo yameeleza kuwa MiRiDom ilitoa msaada kwa mwanamke kijana aliyekuwa mlalamikaji mkuu katika kesi hiyo, wakati ASPIRE ilichangia utafiti kuhusu hali halisi ya utoaji mimba nchini Dominica.
Women’s Choice, kwa upande wake, iliongoza shughuli za uhamasishaji na ushirikishwaji wa umma katika mchakato mzima.
Pamoja na kuukaribisha uamuzi huo kama hatua muhimu, mashirika hayo yamesema mabadiliko ya kudumu yatahitaji juhudi endelevu za kupunguza unyanyapaa na kuhakikisha wanawake na wasichana wanapata huduma za afya ya uzazi kwa heshima, utu na bila kubaguliwa.
Uamuzi huo unatajwa kuwa na umuhimu mkubwa katika mjadala mpana kuhusu haki za uzazi, upatikanaji wa huduma za afya na wajibu wa sheria kulinda afya na utu wa wanawake na wasichana.