NA DIRAMAKINI
WANANCHI katika Jiji la Lusaka nchini Zambia wanapitia kipindi kigumu,kutokana na uhaba mkubwa wa mafuta ya Dizeli unaoendelea, hali inayosababisha msongamano katika vituo vya mafuta na kuathiri kwa kiasi kikubwa shughuli za usafiri,biashara na uzalishaji.
Kwa mujibu wa vyombo mbalimbali vya habari nchini Zambia, uchunguzi uliofanyika katika maeneo mbalimbali ya jiji hilo umebaini kuwa, vituo vingi vya mafuta vimeishiwa dizeli, huku baadhi vikitoa huduma ya petroli pekee.
Picha na ZBT.Hali hiyo imewalazimu madereva na waendeshaji wa usafiri wa umma kutumia muda mrefu kusaka mafuta, jambo lililosababisha ucheleweshaji wa safari na kupanda kwa gharama za usafiri.
Kwa mujibu wa wadau wa sekta ya nishati nchini humo, tatizo hilo linachangiwa kwa kiasi kikubwa na changamoto za usambazaji wa ndani.
Wafanyabiashara wa mafuta wameeleza kuwa, upatikanaji mdogo wa dizeli sokoni unatokana na kuchelewa kwa mgao wa bidhaa hiyo, hali inayodhoofisha uwezo wa kusambaza kwa wakati katika vituo vya rejareja .
Hata hivyo, pamoja na sababu hizo za ndani, hali ya sasa imechangiwa pia na mabadiliko makubwa katika soko la kimataifa la nishati yanayosababishwa na vita vinavyoendelea kati ya Marekani, Israel na Iran.
Kwa mujibu wa taarifa za kimataifa, mgogoro huo umeathiri kwa kiasi kikubwa usambazaji wa mafuta duniani, hasa baada ya kuvurugika kwa njia muhimu za usafirishaji kama Mlango wa Hormuz, ambao hupitisha takribani sehemu kubwa ya mafuta ya dunia.
Hali hiyo imesababisha kupanda kwa bei ya mafuta na kupungua kwa upatikanaji wake katika masoko mbalimbali duniani.
Katika baadhi ya nchi, athari za mgogoro huo tayari zimeanza kujitokeza wazi. Kwa mfano, wakulima nchini Myanmar wanakabiliwa na uhaba mkubwa wa dizeli kutokana na kupanda kwa bei na kukwama kwa usambazaji wa mafuta, jambo linalotishia uzalishaji wa chakula.
Vilevile, nchi kama Uingereza na Australia zimeripoti uhaba wa muda wa mafuta na kupanda kwa bei kufuatia msukosuko huo.
Aidha,wataalamu wanaeleza kuwa, dizeli ndiyo mafuta yanayoathirika zaidi katika migogoro ya Mashariki ya Kati kutokana na utegemezi wake mkubwa katika usafirishaji na uzalishaji wa bidhaa.
Kupanda kwa bei ya dizeli duniani kumeongeza gharama za uagizaji kwa nchi zinazoagiza mafuta ikiwemo Zambia.
Kutokana na hali hiyo, Rais wa Zambia, Hakainde Hichilema ameagiza taasisi husika ikiwemo Bodi ya Udhibiti wa Nishati (ERB) pamoja na vyombo vya dola kuanzisha uchunguzi wa haraka kuhusu tuhuma za kufichwa kwa mafuta sokoni.
Rais Hichilema ameeleza wasiwasi wake juu ya hali hiyo, akibainisha kuwa inajitokeza licha ya kampuni za usambazaji wa mafuta kutoa uhakika wa kuwepo kwa akiba ya kutosha ya mafuta nchini kukidhi mahitaji ya wananchi.
Ameonya kuwa,hatua kali zitachukuliwa dhidi ya wahusika watakaobainika kuhusika na vitendo vya kudhibiti au kuchezea usambazaji wa mafuta.
Pamoja na hayo, mamlaka zimeendelea kuwahakikishia wananchi kuwa nchi ina akiba ya kutosha ya mafuta kwa muda mfupi, ingawa zimeonya kuwa endapo mgogoro wa kimataifa utaendelea kwa muda mrefu, unaweza kuongeza shinikizo katika upatikanaji na bei ya mafuta nchini.
Kwa ujumla, hali ya uhaba wa dizeli Lusaka inaonyesha uhusiano wa moja kwa moja kati ya changamoto za ndani za usambazaji na misukosuko ya kisiasa na kiuchumi katika soko la kimataifa.
Aidha,wataalamu wanasisitiza umuhimu wa nchi kuimarisha mifumo ya uhifadhi na usambazaji wa nishati ili kukabiliana na athari za majanga ya kimataifa yanayoweza kujirudia. (LNA).