■Hatuhitaji kizazi kinachofanana kwa sura bali tunahitaji kizazi kinachofanana katika kujitambua,kuheshimu utu,kuwajibika na kujenga Taifa
NA DIRAMAKINI
JAMII mkoani Arusha inatakiwa kuongeza juhudi katika malezi na makuzi ya vijana wa kike na wa kiume, kwa kuwajengea uwezo wa kujitambua, kuheshimu utu wao, kujiamini na kuwa na mwenendo unaoendana na maadili mema ya jamii.
Wito huo unatokana na umuhimu wa kuhakikisha kizazi cha sasa na kijacho kinakuwa na vijana wanaotambua wajibu wao katika familia na jamii, huku wakiepuka shinikizo la makundi rika, mitindo isiyofaa, matumizi mabaya ya mitandao ya kijamii na mienendo inayoweza kuhatarisha mustakabali wao.Katika jamii yoyote, vijana ni nguvu kazi, viongozi wa kesho na sehemu muhimu ya ujenzi wa Taifa.
Kwa sababu hiyo, malezi yao hayawezi kuachwa mikononi mwa mitandao ya kijamii, marafiki au mazingira yasiyokuwa na mwongozo wa kimaadili.
Wazazi, walezi, walimu, viongozi wa dini, Serikali na jamii kwa ujumla wana wajibu wa kushirikiana katika kuwaandaa vijana kuwa watu wenye utu, nidhamu na uwajibikaji.
Haiba si suala la mavazi pekee
Wakati wa kujadili mwenendo wa vijana, ni muhimu kutofautisha kati ya haiba, utu na tabia na hukumu zinazotokana na mwonekano wa mtu. Haiba ya kijana wa kike au wa kiume haipaswi kupimwa kwa mavazi, nywele au mtindo wa mtu pekee.
Haiba inayojengwa katika malezi bora inahusisha namna mtu anavyojithamini, anavyowaheshimu wengine, anavyowajibika, anavyotumia lugha, anavyoshughulikia changamoto na namna anavyoshiriki katika kujenga jamii.
Hivyo, mjadala kuhusu vijana unapaswa kulenga zaidi kuwajenga kuwa watu wanaojitambua na kuheshimu utu wao, badala ya kuwabagua au kuwanyanyapaa kutokana na mwonekano wao.
Malezi yaanze nyumbani
Familia ndiyo shule ya kwanza ya mtoto. Mzazi anayemfundisha mtoto heshima, uwajibikaji, nidhamu, kujitambua na kufanya maamuzi sahihi humwandaa kukabiliana na changamoto zinazoweza kujitokeza katika maisha yake.
Katika kipindi ambacho vijana wanakabiliwa na ushawishi mkubwa kutoka kwa mitandao ya kijamii, malezi ya wazazi yanahitaji kwenda sambamba na mabadiliko ya teknolojia. Wazazi hawapaswi kusubiri mtoto afanye kosa ndipo waanze kuzungumza naye.
Mazungumzo ya mara kwa mara kati ya wazazi na watoto yanaweza kuwasaidia vijana kuelewa thamani yao, kuchagua marafiki wanaofaa, kuepuka makundi yenye ushawishi mbaya na kufanya maamuzi yanayolinda heshima yao na mustakabali wao.
Shinikizo la marafiki na mitandao
Vijana wengi hujikuta wakibadili mwenendo wao kutokana na shinikizo la kutaka kukubalika katika makundi fulani.
Baadhi yao huiga mavazi, lugha, mitindo ya maisha au mienendo wanayoiona kwenye mitandao bila kutafakari madhara yake.
Mitandao ya kijamii ina manufaa makubwa katika elimu, biashara, ubunifu na mawasiliano, lakini pia inaweza kuwa chanzo cha ushawishi usiofaa iwapo kijana hana uwezo wa kuchambua kile anachokiona.
Kwa hiyo, elimu ya matumizi salama na yenye tija ya mitandao inapaswa kuwa sehemu ya malezi ya kisasa.
Vijana wafundishwe kwamba si kila kinachovuma mtandaoni ni sahihi kuigwa na kwamba umaarufu wa mtu haupaswi kuwa kipimo cha thamani yake.
Vijana wajenge utambulisho wao
Kijana anayejitambua huwa na uwezo mkubwa wa kukataa shinikizo la kufanya jambo kwa sababu tu kundi lake linataka alifanye.
Utambulisho wa kijana unajengwa kupitia malezi, elimu, vipaji, kazi, maadili, uwajibikaji na namna anavyohusiana na watu wengine.
Kwa hiyo, jamii inapaswa kuwasaidia vijana kugundua vipaji vyao na kutumia nguvu zao katika shughuli zinazojenga maisha yao.
Michezo, sanaa, elimu, ujasiriamali, teknolojia, kilimo na shughuli nyingine za uzalishaji zinaweza kuwa sehemu muhimu ya kuwaweka vijana katika mazingira yenye kujenga nidhamu, kujiamini na kujitegemea.
Jamii isiigeuze tofauti kuwa sababu ya unyanyapaa
Pamoja na kusisitiza umuhimu wa malezi na maadili, jamii inapaswa kuwa makini isitumie mjadala huu kuwanyanyapaa vijana ambao wanaonekana tofauti na matarajio ya watu wengine.
Kijana anayehitaji ushauri anapaswa kupewa ushauri; anayehitaji malezi anapaswa kupewa malezi; na anayekabiliwa na changamoto anapaswa kusaidiwa.
Matusi, dhihaka, ubaguzi na kumdhalilisha mtu hadharani vinaweza kumfanya kijana ajitenge zaidi na jamii badala ya kubadilika.
Malezi yenye matokeo yanahitaji upendo, mawasiliano, mipaka inayofaa, mfano bora kutoka kwa watu wazima na ushauri unaozingatia utu wa mtoto au kijana.
Wajibu wa shule na viongozi wa jamii
Shule nazo zina nafasi kubwa katika kujenga vijana wenye nidhamu na kujitambua. Walimu wanapaswa kuendelea kuwa washauri na walezi, huku wakishirikiana na wazazi pale wanapoona mabadiliko ya kitabia yanayohitaji uangalizi.
Viongozi wa Serikali za mitaa, viongozi wa dini, mashirika ya vijana na taasisi za kijamii wanaweza pia kuanzisha mijadala, semina na programu zinazowasaidia vijana kujenga kujiamini, kuheshimu miili na utu wao, kutambua haki na wajibu wao na kukabiliana na shinikizo la rika.
Kwa upande wa Arusha, ambako vijana ni sehemu muhimu ya nguvu kazi na shughuli mbalimbali za kiuchumi na kijamii, juhudi hizo zinapaswa kupewa uzito mkubwa ili kuhakikisha nguvu ya vijana inatumika katika maendeleo badala ya kupotea katika makundi na mienendo yenye madhara.
Taifa linahitaji vijana wenye maadili na uwezo
Taifa haliwezi kujenga uchumi imara bila kuwa na kizazi cha vijana wenye elimu, afya, nidhamu, ujuzi, ubunifu na uwezo wa kufanya maamuzi sahihi.
Kwa hiyo, suala la malezi ya vijana halipaswi kuonekana kuwa jukumu la wazazi pekee. Ni ajenda ya Taifa inayohitaji ushirikiano wa familia, shule, Serikali, viongozi wa dini, wataalamu wa malezi, wanaharakati wa vijana na jamii nzima.
Badala ya kuwalazimisha vijana wote kufanana, jamii inapaswa kuwajenga kuwa watu wanaojitambua, wanaoheshimu utu wao na wa wengine, wanaojua wajibu wao na wanaoweza kutofautisha kati ya uhuru wa mtu binafsi na mienendo inayoweza kumdhuru yeye au jamii.
Arusha na Tanzania kwa ujumla inahitaji kizazi cha vijana wenye kujithamini, kujiamini, kuheshimu utu, kuwa na nidhamu na kutumia vipaji vyao kwa maendeleo.
Haiba ya kijana haipaswi kujengwa kwa kulazimishwa au kwa kumdhalilisha kwa sababu ya mwonekano wake.
Inapaswa kujengwa kupitia malezi bora, elimu, maadili, uwajibikaji na mazingira yanayomsaidia kijana kuelewa yeye ni nani na anataka kuwa nani katika maisha.
Kizazi kinacholelewa kwa upendo na mwongozo sahihi kinaweza kuwa nguvu kubwa ya mabadiliko.
Hivyo, ni wakati wa jamii kuacha lawama pekee na kuwekeza zaidi katika malezi, mazungumzo, ushauri na fursa kwa vijana, ili kila kijana wa kike na wa kiume aweze kukua akiwa na heshima, kujiamini na nafasi ya kuchangia maendeleo ya familia, Arusha na Taifa kwa ujumla.